شب نقره ای

"لی" سوار بر کرجی آماده ی رفتن به شهر بود.
قرص ماه با کرشمه و ناز به آرامی از قله ی کوه ها بالا می آمد و پرتو نورش را تا کرانه ی رود می کشانید. رودی آبی رنگ که مثل همه ی رودهای کوچکف پای کوه، نقره فام بود و جریان ملایمی داشت. نور مهتاب طوری آسوده بر سطح آب خفته بود که خیال می کردی حالا حالاها، قصد سفر تا "یانگ- تسه" را دارد. تاریکی کم کم فرو می نشست اما هنوز مثل تورگسترده ای همه جا را پوشانده بود. رود، کوهسار، درختان، دشتزاران و کلبه ها همگی چنان زیر تاریکی این نور قرار داشتند که حتا ماه، با همه ی نرمی و روشنی اش از سوراخ های آن نمی گذشت.
کنار سنگی عظیم و پیش رفته در رود، کرجی "لی" پهلو گرفته بود. دوروبر آن را زنبق های ارغوانی رنگف آبزی دوره کرده برگ هایشان انگار- کناره های کرجی را در آغوش گرفته بودند.
چراغف نفت سوزی به دشواری درون قایق را روشن می کرد. از ساحل شبیه به شبحی خوابیده و پنهان در تاریک-روشنی ها بود. نه تنها هیچ صدایی به گوش نمی رسید. بلکه با وجود چند نفری درونش بیشتر به جزیره ای متروک می ماند.
دو مسافر زیر سایبان دراز کشیده بودند. پسرکی پشت به دماغه ی قایق چرت می زد . "لی" کرجی ران، در عقب نشسته و سیگارش را آرام آرام دود می کرد. کسی چیزی نمی گفت: انگار بسکه وراجی کرده بودند چیز تازه ای برای گفتن نداشتند. همگی زمان حرکت را، خوب می شناختند، چرا که همـگی مسافران همیشگی قایق بودند. هر روز تنگف غروب کرجی به شهر می رفت و سحرگاه روز بعد برمی گشت - برنامه ای که به ندرت تغییر می کرد. مسافران همیشگی چند بار در هفته با این کرجی به شهر می رفتند و همیشه هم سرف وقت می آمدند، بعد بی آنکه زیادی حرف بزنند زیر سایبان دراز مـی کشیدند و مـی خوابیدند و تنهـا وقت رسیدن کرجی به بارانداز کوچک و محقر شهر بیـدار مـی شدند. بعضی ها در شهر به ساحل می رفتند و هر از گاه چندتایی شان با کرجی های کوچکتر به پایتخت ایالت می رفتند.
جوان ترین مسـافر امشب آموزگار مدرسه ی دفه بود. خانـه ی او در شهر بود و هـر شنبه شب به گوشه ی آرام خانه اش پناه می برد. پیرترین ساکن شهر فروشنده ی ساده ی مغازه ای بود که در ده زندگی می کرد. صاحب مغازه اغلب او را دنبال کار به پایتخت ایالتی می فرستاد...
نور مهتاب موهای پریشان پسرک را شانه می زد. ظاهراً خودش نمی دانست، چرا که فقط هر از گاهی سری تکان می داد. چشم ها را بسته بود اما گاه گاه ناگهان بازشان می کرد: به باریکه راه، نهر یا ساحل زل زده بعد به آب رودخانه خیره می شد. وقتی چیزی نمی دید، زیر لب زمزمه ای می کرد و چرت زدنش را از سر می گرفت.
آموزگـار در حالـی که زیر سایبـان پهلو به پهلو می شد، زمـزمـه وار پرسید: «عجیبه. چرا «گن شنگ» نیومده... ها؟».... بعد از زیر سایبان سرک کشید و بیرون را نگاه کرد.
همه جا غرق در آرامش و سکوت بود. روشنایی هیچ چراغی به چشم نمی آمد. حتا سوسوی معبد نزدیک ساحل و تمام صومعه اش تاریک به نظر می رسید. کوره راه، زیر نور مهتاب، گویی رویا زده بود. صدای هیچ پایی نمی آمد. و آموزگار فقط زنبق های آبی را می دید. ناامید برگشت و نشست. «وانگ شنگ» فروشنده، رو به کرجی ران کرد و فریاد کشید که: «لی، هیچ می دونی ساعت چنده؟ چرا باید هنوز منتظر بمونیم و راه نیفتیم؟».
لی گفت: «چونکه گن شنگ نیومده، زوده هنوز. دلواپس چی هستی مرد؟»
آموزگار خودش را قاطی کرد: «همیشه سر ساعت هفت میاد، اما امشب!...» بعد یادف ساعتش افتاد و دوباره برای دیدن عقربه های ساعت از زیر سایبان به بیرون سرک کشید و ادامه داد: «ساعت هفت و چهل دقیقه ست ولی هنوز که خبری ازش نیست».
کرجی ران با خوشبینی گفت: «میاد، حتماً میاد. لابد یه چیزایی با خودش به شهر برده. نگران نشین آقای جون. و شما آقای وانگ که یه مشتری قدیمی هستین، شما که خوب میدونین هیچوقت دیر و زود نکردیم».
آقای «جون» همان آموزگار مدرسه گفت: « قبلنا گن شنگ هیچوقت دیر نمی کرد. همیشه زودترم میومد. حالا وقت پیدا کرده ما رو معطل بذاره ».
وانگ شنگ که پا روی پا می گذاشت، گفت: «شاید دلیلی برای دیر آمدن داره».
کرجـی ران کـه آرام از عقب کرجـی بـه جـلـو مـی آمـد گفت: «امکـان نـداره. مـن خـوب می شناسمش. نه تریاکیه، نه عرق خور، امکان نداره تأخیر کنه. الانه که برسه». و بعد «لین» را، صدا زد. لین که چرت می زد مثل برق روی پاهایش ایستاد. لی نگاهی به او انداخت و پرید روی تخته سنگ خارای بزرگف جلوی قایق. چند قدمی در باریکه ی کنارف رود پیش رفت و برگشت. قرص ماه، جلوی چشمانش، آویزان از آسمان بود. نور نقره ای اش، مثل آبی سرد و خنک، بر سر لی فروریخت و احساس طراوت و تازگی کرد.
از پشتف درخت انجیر هندی کنارف معبد، سایه ای درآمد. لی با خودش گفت: «گن شنگ داره میاد» و خطاب به پسرک: «حاضر باش پسر، بمحض رسیدن گن شنگ راه می افتیم».
پسرک سر اطاعت تکان داد. تهف تیرکی بلند از بامبو را در آب فرو کرد، به آن تکیه داد، کشیدش جلو و کرجی را درست برد کنار سنگف بزرگف خارا. لی روی سنگ ایستاد. سایه نزدیک تر شد. لی مرد زنبه به دوشی را دید کوتاه قامت. گن شنگ نبود. ژانگ بود. صاحب مغازه کوچکی در ده که امشب می خواست به شهر برود.
ژانگ خنده بر لب داشت و با عجله روی سنگ پرید، و در همان حال پرسید:«هنوز راه نیفتادین؟».
لی گفت: «سر وقت رسیدین. منتظر گن شنگ هستیم»، دلواپسی در صدایش نهفته بود.
آموزگار از زیر سایه بان فریاد زد: «ساعت هشت شد بابا. دیگه حتماً نمیاد».
ژانگ که قدم در کرجی می گذاشت، گفت: «عجیبه که هنوز نیومده. همیشه زودتر از همه این جاس» و بعد زنبه اش را به کناری گذاشت و لب کرجی نشست و سیگاری چرخاند و رو به ماه به کشیدنش مشغول شد.
«هی. لی، گن شنگ اینجاس؟» این صدای زنی بود با موهای مجعد که بالاپوشی از چیتف سیاه کانتونی و شلوار تن کرده و پابرهنه به کناره رود آمده بود. زن به لی که روی سنگ ایستاده بود سلام کرد.
لی با کمی عصبانیت، گفت:« امشب ما همه معطل گن شنگ شدیم. باید یه جایی سر زیر آب کرده باشه. تو باید بدونی کجاس».
زن با دلواپسی پرسید: «یعنی میگی هنوز نیومده؟»
لی جواب داد: «خودش که هیچ، سایه شم نیومده».
زن پریشان حال گفت: « شوخیت گرفته لی؟ دلم شور افتاد».
لی خیلی جدی جواب داد: « شوخی؟ کی وقت شوخی کردن داره، خواهر. میخوام بدونم که... شوهرت با این کرجی میاد یا نه؟ ».
زن جیغی کشید، برگشت، دوان دوان رفت.
لی فریاد کشید: « وایسا خواهر، وایسا». یعنی چه!؟
زن بی توجه در باریکه راه می دوید، گریه می کرد و نام گن شنگ را فریاد می زد.
صدای فریادهای زن لی را ناراحت کرد. روی تخته سنگ خشکش زد.
سه مسافر، تقریباً با هم، پرسیدند: « قضیه چیه؟». ژانگ می توانست همه چیز را بخوبی ببیند. فروشنده مغازه خودش را به این سوی سایبان کشید تا چیزی دستگیرش شود. آموزگار دوباره سرک کشید بیرون.
لی که رو بر می گرداند، غرید که: « فقط شیطونه که میدونه».
ژانگ به حدس و گمان گفت: «زن و شوهرن دیگه، خب دعواشون شده. گن شنگ بدخلقی کرده و زن بیچاره شو ول کرده رفته. بله باید همچی چیزایی باشه». بعد ته سیگارش را با تفی به آب انداخت و ادامه داد: « اونوقت مردم میگن مردای زن دار زندگی راحتی دارن- ها ! ها ! ».
لی با لحنی که از آن غم و حیرت می بارید گفت: «گن شنگ هیچوقت با زنش دعوا نمی کنه. باید دلیل دیگه یی در بین باشه. حتم دارم». چی شده بود؟ لی مات و مبهوت نگاه می کرد.
فریادهای زن که: «گن شنگ، گن شنگ» می کرد سکوت شب را می شکست و تا دور دستها به گوش می رسید. هر یک از دیگری دلخراش تر، هر فریاد دردناک تر از فریاد پیش و همه لرزان از ناامیدی.
آموزگار تکانی به خود داد و فریاد زد: «خب لی. حالا میگی چیکار کنیم؟». کسی جوابش را نداد.
فروشنده مغازه بی تابانه خواهش کرد: «بریم»، می ترسید به کرجی های کوچکی که به پایتخت ایالتی می روند نرسد. لی که فریادهای زن پرده ی گوشش را آسوده نمی گذاشت، نگران و نگران تر می شد. بجای آنکه جواب مسافرش را بدهد، بی حرکت روی تخته سنگ ایستاد و به صدای زن که شوهرش را صدا می کرد گوش داد.
لی ناگهان خودش گفت: « اینجوری نمیشه. زن بیچاره دیوونه شده». به سرعت به ساحل پرید و در امتداد باریکه، شروع کرد به دویدن. پسرک هم که چرت می زد از کرجی بیرون پرید و دنبالش دوید: «پدر، داری کجا میری؟».
لی می دوید. جوابـی نداد. صدای پسـرک محو شد بی آنکه حتـا خطی کوچک در فضا از خود
باقی بگذارد.
فـریـادهـای زن قلب را مـی درید. خیال می کردی در پرس و جو از خود کم کم می رفت تا
تمام کند. با آرامش... قدم به قدم!
هر سه روی باریکه راهف گل آلود می دویدند. زن، کرجی ران و پسرک ... هر یک دنبال دیگری. اول پسرک واداد. ایستاد و برگشت طرف کرجی.
کرجی هنوز کنار تخته سنگ بود. سه مسافر آمده و نزدیکف دماغه ی کرجی نشسته بودند. با کنجکـاوی از گن شنگ حرف می زدند، امـا فقط با حدس و گمان. بیشتر خیـال پردازی هایشان را بر زبان می آوردند و صحبت شان گل انداخته بود. فریادهای غم انگیز زن فروکش کرد و بعد خاموش شد. لی، نزدیکف یک درخت به او رسید. زن نشست، خسته و درمانده به درخت تکیه داد. موها پریشان، صورت غرق در اشک، چشم ها خیره به ردیفی از درختان روبرو... زن آرام گریه می کرد. بیشتر شبیه اشباح شده بود حالا...
لی بازوی زن را گرفته بود و تکانش می داد- فریاد زد: «چته خواهر، دیوونه شدی مگه؟ چی شده آخه- بهم بگو». همسر گن شنگ سر را بلند کرد، دست از گریه برداشت. با چشمان درشت و سیاهش چنان به لی خیره شد که انگار نمی شناسدش. آخر سر بعد از سکوتی طولانی، مویه کنان نالید: «گن شنگ... گن شنگ ...».
لی هیجان زده پرسید: «چی به سرف گن شنگ اومده؟ حرف بزن لامصب».
زن زمزمه کنان گفت: « نمی دونم».
لی با عصبانیت تفی بر زمین انداخت: «پَه. اگه نمی دونی پس واسه چی گریه می کنی؟ زده به سرت؟».
زن با چهره وحشت زده جیغ ناخواسته ای کشید و گفت: « باید گرفته باشنش. آره حتم دارم گرفتنش». لی ترسیده بود: «گرفته باشن؟ کی؟ آخه کی گن شنگو گرفته؟» ضربان قلبش تندتر شد. و فکر کرد که گن شنگ دوستش بود. مردی سربراه، صادق و درستکار. چرا باید کسی دستگیرش کند؟
زن گریه کنان گفت: کار باید کارف «تانگ شیفان» باشه. دیروز گن شنگ بهم گفت که تانگ رفته پیش رئیس پلیس دهکده و اونو متهم به داشتنف رابطه با راهزنا کرده. اول باور نکردم. اما امروز بعدازظهری که گن شنگ رفت بیرون، یکی دیده بود که چند تایی از آدمای تانگ دنبالش کردن. زیاد بودن و یه بازرس هم باهاشون بود. گن شنگ دیگه نیومد خونه. حتم دارم گرفتنش.
لی با خشونتی ناخواسته زن را تکانی داد و گفت: « تانگ یه باجگیر قهار و حرومزاده س، اما چه جور دشمنی میتونه با گن شنگ داشته باشه؟ نمی دونم ! تو باید اشتباه کرده باشی خواهر. با چشای خودت دیدی که کسی یقه شو گرفته باشه؟». صدای لی دیگر خشن نبود.
زن که هنوز زار می زد، گفت: « اشتباه می کنم؟ پس واسه اینه که حرفامو باور نداری! تانگ بعدف از دست دادن پست سرپرستی حراست منطقه، بدجوری عصبانیه... یه آدمو فرستاد تا آقای «پینگ» رو بکشه. اما نه تنها نقشه اش عملی نشد بلکه کارشو هم از دست داد. چند روز پیش گن شنگ به اتفـاقف برادر آقـای پینگ یه جور اتحـادیه دهقـانی درست کردن تـا بـا تانگ مبارزه کنن. هر چـه به گن شنگ التمـاس کردم با این حرومزاده ی پیـر در نیفته، گوش نداد که نداد... تمام روز پشتف سرف زمین خورا و اربابا بد و بیراه می گفت و از سرنگون کردنشون حرف می زد. حالا دیگه کارف خودش تمومه. حتماً سرشو بریدن. معلومه نمیذارن زنده برگرده سر خونه زندگیش. رابطه با راهزنا جرم بزرگیه».
لی ناباورانه زمزمه کرد: «گمان نکنم تانگ تا این حد خشن و پدر سوخته باشه».
زن گفت: «پول گرفته... پول... تازه رئیس پلیس دهکده هم که بهترین رفیقشه. هر چی تانگ بگه قبول می کنه».
همسر گن شنگ بر اعصابش مسلط شد، صدایش را بلندتر کرد و برقی در چشم هایش درخشید. حالا خشم جای ناامیدی را گرفته بود: « عجب! یعنی اون می خواست مرد خوبی مثل آقای پینگو بکشه!... ببینم «آلیو» یادت نیس؟ وضعف اونم مثل گن شنگ بود» و دوباره موجف ترسی در صورتش دوید.
لی ساکت بود. آنچه بر سر آلیو آمده بود را بخاطر داشت. آلیو مرد صادق و زحمت کشی بود. در ماه های سختف کشت و درو کارگرف روز مزد بود. دیگرف فصل ها باربری می کرد - برای این و آن... یک بار که نخواست مالیات اضافی بدهد، با چند باربرف دیگر رفتند به محل کار تانگ و سر و صدا کردند. تانگ آنوقت ها مأمور جمع آوری مالیات ها بود، دو روز بعد مامورینف پلیسف محلی آلیو را گرفتند و بعد هم به اتهام واهیف همدستی با راهزنان به 15 سال زندان محکومش کردند. وقتی دستگیرش کردند داشت بار میزد روی کرجیف لی... لی همه چیز را به وضوح دیده بود. آدم صادق و پاکی که آزارش به مورچه هم نمی رسید، حالا به گفته ی رئیسف پلیسف محلی، با راهزنان همدست بود! کار دنیا دارد به کجا می کشد. لی، اینجا داشت یواش یواش گفته هایف همسر گن شنگ را باور می کرد.
چهره لی درهم رفت. انگـار سنگی بزرگ روی قلبش افتاده بود و فشارش می داد. غرید و دست ها را بهم کوفت. اما راه حلی نمی یافت. سرش داشت کم کم درد می گرفت. خیلی چیزها از مغزش گذشته بود و می گذشت. گیج و منگ در حالی که بازوی زن را می فشرد فرمان داد: « زود، بلند شو. اگه گن شنگو گرفته باشن باید فکر کنیم چه جوری میشه نجاتش داد. فایده ش چیه بشینی و گریه کنی؟». و زن را از جایش بلند کرد. هر دو شتاب زده در باریکه راه به طرف رود راه افتادند.
هنوز چندان دور نشده بودند که پسرک را دیدند. تند تند می دوید، گریه می کرد و چهره اش یکپارچه وحشت بود. بعد بازوی پدرش را چنگ زد و لال شد.
زن با صدایی که می لرزید پرسید: «کجاس؟». بطرف پسرک دوید و بی وقفه تکانش داد.
لی هم بشدت مضطرب بود. «حرف بزن لین، چی شده». احساسف ترسف شدیدی در جانش لانه و جا خوش کرده بود.
سرف پسرک خیسف عرق و صورت کوچک و مضطربش غرق در هراس بود. «گن شنگ ...» زبانش بند آمد.
در گودالی پوشیده از علف نزدیکف کناره ی رود، سه مسافر چمباتمه زده بودند. گودال در سطحی بسیار پائین تر از باریکه راه بود. پسرک اولین کسی بود که به آن رسید و فریاد زد: «پدر، نگاه کن ...»، بدجوری ترسیده بود. همسر گن شنگ جیغی وحشیانه کشید و جلو دوید... لی به دنبالش.
بویف زنبق هایف آبی همه جا را پر کرده بود. آموزگار که کنار گودالف پوشیده از علف زانو زده بود، با دست علف ها را کنار زد. جسدی باد کرده، بی تحرک در آبف تهف گودال جاگرفته بود. لباس های تیره رنگی از ریشه ی درختی آویزان بود. سوراخی در بالاپوش، نزدیک سمت چپ، به چشم می خورد.
زن مویه کنان خودش را روی جسد انداخت و بغلش کرد: «گن شنگ ... گن شنگ» چنان گریه می کرد که خیال می کردی قلبش تکه تکه شده، از دهان بیرون می ریخت.
آموزگار سرش را بطرف لی برگرداند. با دلسوزی و تأثر زمزمه کرد: «کارش تمومه».
فروشنده گفت: « باید اول با گلوله زده باشنش، خونشو ببین».
صاحب مغازه نالید که: « اقلاً از اونجا بیاریمش بیرون».
لی آه عمیقی کشید و همانطور که بازوی مرتعش پسرش را می فشرد، به آب خیره ماند.
گریه ی همسر گن شنگ فضا را غرق در تنش و ناآرامی کرده بود و گویی تکه های قلبش این جا و آن جا پراکنده می شد. خونف دلش انگار در رگ های شب، و حتا مهتاب راه می جست. زمین، هوا و آب گریـه می کردند. درختـان، ساقه هـای علف، گل هـا و زنبق هـایف افراشته بر کناره هایف رود مویه سر داده بودند.
دهکده همراه با رودف کوچک خفته در روشناییف مهتاب، انگار در خود می گریست. تمام دفه در این فضایف غم انگیز فرورفته، اشک در چشم همه می رقصید.
شبف نقره ایف قشنگی بود. نه بادی بود، نه بارانی، اما کرجیف لی که هرگز پیش از آن از سفر باز نمانده بود، امشب برای اولین بار کنارف سنگ تلو تلو می خورد ... سوگوار بود ...

اثری از فرانسوا شنگ نویسنده ، شاعر و فیلسوف فرانسوی چینی تبار